Zbrodnie czasu (Los Cronocrímenes) – Czasowy galimatias

Motyw podróży w czasie to swoisty samograj. Zawiązanie fabuły w większości produkcji traktujących o zabawach z continuum czasoprzestrzennym (a co, zna się fachową terminologię dzięki trylogii „Powrót do przyszłości”!) jest w większości tytułów banalnie proste. Ktoś przenosi się w przeszłość, tam umyślnie bądź przypadkowo powoduje zmianę w historii, w efekcie czego jego teraźniejszość zmienia się w zauważalny sposób (zazwyczaj na gorsze). A potem jest już tylko odplątywanie tego, co się zepsuło, i próba skierowania biegu historii na właściwe tory.

„Timecrimes” w zasadzie wpasowuje się w ten schemat i pomijając nieco poważniejszy klimat i zawartość scen przeznaczonych dla dojrzalszego widza (nagość i krew), niewiele różni się od przygód Marty’ego McFly’a. Oczywiście diabeł jak zwykle tkwi w szczegółach. Sama historia opowiada o niezbyt lotnym mężczyźnie, którego leniwe popołudnie w domku w górach przeradza się w zwariowane kilkadziesiąt godzin naginania praw fizyki. Zaczyna się od „niewinnego” podglądania przez lornetkę nieznajomej kobiety rozbierającej się w pobliskim lesie. Potem następuje atak tajemniczego mężczyzny z głową okrytą bandażami, bohater ucieka przez las i trafia do laboratorium zakręconego naukowca, który podstępnie zwabia go do wnętrza stojącej tam maszyny. Okazuje się ona wehikułem czasu. BŁYSK. I cała zabawa w zasadzie dopiero się zaczyna.

W tego typu historiach science fiction mamy do czynienia z dwoma kierunkami, którymi twórcy mogą podążyć: z beztroską i lekka rozrywką spod znaku „Powrotu do przyszłości”, umownie traktującą logikę podróżowania w czasie, oraz z przeładowaną naukową terminologią, dopracowaną pod względem logicznym i ciężką do ogarnięcia fabularnie materią spod znaku filmu „Primer” (średnio znany tytuł, z którym szczerze polecam się zmierzyć). Pomiędzy tymi dwoma biegunami mamy całą paletę mniej lub bardziej udanych tytułów, opartych na scenariuszach o różnym poziomie logiki. „Timecrimes” leży gdzieś pośrodku; niby pozuje na poważniejszy tytuł, nie szafuje gadżetami pokroju Deloreana i fruwającej deskorolki, ale za to szybko przeradza się w skondensowany i nie do końca przekonujący przykład schematu, o którym pisałem powyżej. Z poważniejszymi tytułami łączy go fakt, że nie wszystko jest początkowo jasne i musimy wysilić nieco szare komórki, żeby dopasować do siebie wszystkie elementy układanki. Nie trwa to jednak zbyt długo, bo i historia jest w gruncie rzeczy prosta jak budowa cepa, a próba wikłania jej niewiele daje, bo widz bez większego problemu wszystkiego domyśla się sam.

Co gorsza, poziom filmu chwilami za bardzo ociera się o tanie kino klasy B. Zachowanie bohatera śmieszy początkową nieporadnością, no ale dobra, nie każdy musiał wyrastać na niezliczonych historiach o wehikułach czasu i w lot ogarniać wszystko, co się z nimi wiąże. Gorzej, że gdy Hector zaczyna już wszystko pojmować, po pewnym czasie wykazuje się zupełnym brakiem logiki i nieco irytuje swą głupotą. Zbyt dużo tu komplikacji, podczas gdy całą sytuację dałoby się naprawić na wiele innych, prostszych sposobów. Warto natomiast pochwalić reżysera za pierwszorzędny klimat dreszczowca w pierwszych minutach filmu. Gdy jeszcze nie wiadomo, o co chodzi (chociaż pomysły już zaczynają kiełkować w naszej głowie), a wydarzenia zaczynają się nawarstwiać, można autentycznie poczuć niepokój i z pewną nerwowością kręcić się w fotelu. Wierzę, że przy odpowiednim scenariuszu Nacho Vigalondo byłby w stanie nakręcić pierwszorzędny thriller – talent i umiejętności ku temu niewątpliwie posiada.

Atmosfera ciężkiego dreszczowca niestety szybko pryska i całe napięcie ulatnia się z chwilą pierwszego skoku w czasie, po którym emocje diametralnie spadają. Później film miewa jeszcze wzloty, ale do poziomu z pierwszych kilkunastu minut projekcji już się nie zbliża. Za szybko staje się jasne, co i jak, oraz zbyt oczywista wydaje się odpowiedź na pytanie o to, co dalej.

Pochwalić za to należy rozplanowanie wydarzeń i czas filmu. Tempo historii jest dość intensywne i chociaż jest ona przewidywalna, to występujące chwilami obawy o znużenie podczas niektórych powtarzających się sekwencji okazują się nieuzasadnione. Twórca kilkukrotnie wraca do tych samych wydarzeń, za każdym jednak razem pokazując je w nowym świetle, zmieniającym (bądź uzupełniającym o istotne informacje) naszą dotychczasową wiedzę. Na tym wypadałoby zakończyć temat scenariusza, bo nie chciałbym zbytnio zdradzić fabuły, która mimo wszystko oferuje kilka niezłych „twistów”, zwłaszcza osobom, które nie gustują w namiętnym wyprzedzaniu faktów własnymi domysłami.

Kończąc, zaznaczę jeszcze, że pomimo umiarkowanie krytycznej wymowy tej recenzji po „Timecrimes” warto sięgnąć. Po pierwsze jest to kolejny dowód na to, że sci-fi można nakręcić nie tylko bez CGI, ale w ogóle unikając elementów dlań charakterystycznych (scenografia, gadżety, kostiumy) – co więcej, przy wykorzystaniu zaledwie czterech aktorów, w tym samego reżysera w roli naukowca. Po drugie odstaje klimatem od większości filmów o podróżach w czasie i to nie tylko dlatego, że jest produkcją hiszpańską. Po trzecie – pomimo zgrzytów dobrze się to ogląda i z perspektywy czasu mile wspomina. No i w końcu po czwarte – zwyczajnie warto przeżyć te pierwsze kilkanaście minut filmu.